Το ανέκφραστο βλέμμα εναντίον του κρουασάν

Φανταστείτε δύο αίθουσες διδασκαλίας. Στην πρώτη ένα 7χρονο κορίτσι κοιτάζει έναν πίνακα κλίσης ρημάτων σαν ο πίνακας να προσέβαλε μόλις την οικογένειά της. Οι καταλήξεις των ρημάτων στροβιλίζονται μπροστά στα μάτια της. Τυπικά, «μαθαίνει γαλλικά». Στην πραγματικότητα, όμως, υποφέρει σιωπηλά.

Στη δεύτερη αίθουσα το ίδιο παιδί στέκεται πίσω από έναν χάρτινο πάγκο, φορώντας ένα μικροσκοπικό χάρτινο μπερέ, και διαπραγματεύεται την αγορά ενός φανταστικού κρουασάν από την καλύτερή της φίλη, η οποία μιλάει με μια υπερβολική γαλλική προφορά. Χρησιμοποιεί τη φράση «je voudrais» χωρίς να ξέρει τι είναι το ρήμα, χωρίς να γνωρίζει τι σημαίνει «υποτακτική έγκλιση» και χωρίς να ενδιαφέρεται στο ελάχιστο γι’ αυτά. Το μόνο που θέλει είναι το κρουασάν.

Μαντέψτε ποιο παιδί θα θυμάται όντως τη φράση την επόμενη Τρίτη…

Γιατί οι πίνακες γραμματικής χάνουν τη μάχη από τα παιχνίδια ρόλων με φανταστικά αρτοποιεία

Να ποιο είναι το παιδαγωγικό μυστικό που βρίσκεται ακριβώς μπροστά στα μάτια μας: τα μικρά παιδιά δε μαθαίνουν τη γλώσσα με τον ίδιο τρόπο που τη διδάσκουμε σε εφήβους ή ενήλικες. Δε χτίζουν τη γλώσσα ξεκινώντας από τους κανόνες. Την αφομοιώνουν ξεκινώντας από τη χρήση.

1. Έμμεση εναντίον ρητής μνήμης. Τα παιδιά κάτω των 10 ετών είναι εξαιρετικά ικανά στην έμμεση μάθηση, απορροφώντας γλωσσικά πρότυπα μέσα από την επαναλαμβανόμενη και ουσιαστική έκθεση στη γλώσσα, και συγκριτικά λιγότερο ικανά στην απομνημόνευση ρητών κανόνων. Το να ζητάς από ένα 7χρονο παιδί να εφαρμόσει συνειδητά έναν γραμματικό κανόνα είναι σαν να ζητάς από ένα ψάρι να σου εξηγήσει την υδροδυναμική προτού κολυμπήσει.
2. Η γλώσσα είναι κοινωνική διαδικασία, όχι μαθηματική. Για τον εγκέφαλο ενός παιδιού η γλώσσα δεν είναι ένα αφηρημένο σύστημα κανόνων τύπου «αν… , τότε… ». Είναι ένα εργαλείο για να πετυχαίνει πράγματα, όπως να κερδίζει την προσοχή, να αποκτά ένα κρουασάν, να νικά σε ένα παιχνίδι ή να προκαλεί το γέλιο ενός φίλου/μιας φίλης. Αφαιρώντας το κοινωνικό στοιχείο, αφαιρείται και το κίνητρο για την ουσιαστική συγκράτηση οποιασδήποτε γνώσης.
3. Το άγχος εμποδίζει την κατάκτηση της γλώσσας. Οι ασκήσεις γραμματικής συνοδεύονται συχνά από τον φόβο του «λάθους». Ο φόβος αυτός περιορίζει ακριβώς εκείνα τα γνωστικά κανάλια που χρειάζεται να παραμένουν ορθάνοιχτα για τη γλωσσική εκμάθηση.

«Ξεγελώντας» το σύστημα (εσκεμμένα)

Αν, λοιπόν, οι πίνακες γραμματικής είναι το λάθος εργαλείο, ποιο είναι το σωστό; Το παιχνίδι! Πιο συγκεκριμένα, το δομημένο παιχνίδι: το παιχνίδι με την κατάλληλη υποστήριξη, ώστε η γλώσσα να «εισχωρεί» αθόρυβα, ενώ το παιδί διασκεδάζει.

Αυτό ακριβώς το κενό έρχονται να καλύψουν οι Ενότητες Ανακάλυψης Γλώσσας και Πολιτισμού του έργου Globetrotters. Κάθε ενότητα μετατρέπει την επαφή με μία γλώσσα σε αποστολή: μία αγορά όπου πρέπει να γίνουν «παζάρια», ένα μυστήριο που πρέπει να λυθεί, έναν χαρακτήρα που πρέπει κάποιος/κάποια να τον υποδυθεί. Προσθέστε λίγο παιχνίδι ρόλων ή μερικές μαριονέτες και ξαφνικά η τάξη σας αποκτά χαρακτήρες που μιλούν «μόνο» τη γλώσσα-στόχο, το οποίο σημαίνει ότι τα παιδιά πρέπει να τη χρησιμοποιήσουν για να εξελιχθεί η ιστορία κι όχι απλώς για να περάσουν ένα τεστ.

Το αποτέλεσμα δεν είναι μία γλώσσα που απλώς διδάσκεται, αλλά μία γλώσσα που βιώνεται στην πράξη μέσα από διασκεδαστικά και ευφάνταστα σενάρια.

Η σειρά σας

Είστε έτοιμοι να αντικαταστήσετε τον πίνακα γραμματικής με έναν χάρτινο μπερέ; Εξερευνήστε τις ενότητες του Globetrotters με την τάξη σας ή κατεβάστε τον Οδηγό Εκπαιδευτικού για να δείτε πώς ακριβώς μπορείτε να μετατρέψετε το επόμενο μάθημά σας σε μια περιπέτεια αντί σε μια αγγαρεία.

Αναφορές

Ellis, N. C. (2005). At the interface: Dynamic interactions of explicit and implicit language knowledge. Studies in Second Language Acquisition, 27(2), 305 to 352. 

Council of Europe. (2020). Language education policy: Early language learning and the Common European Framework of Reference for Languages.  

Nikolov, M., and Mihaljević Djigunović, J. (2011). All shades of every color: An overview of early teaching and learning of foreign languages. Annual Review of Applied Linguistics, 31, 95 to 119.