Εικόνα που δημιουργήθηκε με το Gemini

Διαπαιδαγωγώντας Πολίτες με Περιέργεια: Εκπαίδευση για Έναν Διασυνδεδεμένο Κόσμο

Η περιέργεια συνήθως δεν αποτελεί θέμα στις εκπαιδευτικές συζητήσεις. Μιλάμε για βαθμολογίες σε εξετάσεις και για ποσοστά αλφαβητισμού. Όμως, τα παιδιά που πραγματικά διαπρέπουν – εκείνα που συνεχίζουν να μαθαίνουν πολύ καιρό αφότου τελειώσουν το σχολείο – είναι τα παιδιά που διαθέτουν περιέργεια. Σε έναν κόσμο όπου η τεχνητή νοημοσύνη γράφει εκθέσεις και οι θέσεις εργασίας αλλάζουν ταχύτερα από ποτέ, το να ξέρεις πώς να θέτεις σωστές ερωτήσεις έχει μεγαλύτερη σημασία από το να αποστηθίζεις απαντήσεις.

Η Περιέργεια Είναι μία Πρακτική, Όχι ένα Χαρακτηριστικό της Προσωπικότητας

Ορισμένα παιδιά φαίνεται να είναι εκ φύσεως περίεργα. Ωστόσο, η περιέργεια μπορεί να διδαχθεί και, το πιο σημαντικό, μπορεί να καλλιεργηθεί μέσω της εξάσκησης.

Για το πρόγραμμα Globetrotters αυτό θεωρείται αυτονόητο. Το Globetrotters είναι μία πρωτοβουλία στο πλαίσιο του Erasmus+, η οποία υλοποιείται σε δημοτικά σχολεία στην Ελλάδα, τη Ρουμανία, τη Σερβία και το Βέλγιο και η συνολική προσέγγισή του βασίζεται σε μία απλή πεποίθηση: τα παιδιά είναι εκ φύσεως εξερευνητές και εξερευνήτριες, γεννιούνται με περιέργεια και επιθυμία να κατανοήσουν τον κόσμο. Το πρόγραμμα δεν επιβάλλει γνώσεις στα παιδιά. Αντίθετα, αξιοποιεί το παιχνίδι, την αφήγηση ιστοριών και τα στοιχεία παιχνιδοποίησης (gamification) για να διατηρήσει ζωντανή αυτή την περιέργεια.

Φανταστείτε το εξής: μία ομάδα παιδιών ξεκινά ένα ταξίδι με οδηγούς φιλικά εξωγήινα πλάσματα που ονομάζονται Globbytrotties. Κατά τη διάρκεια της διαδρομής εξερευνούν μουσική από τη Ρουμανία, έθιμα από την Ελλάδα, λέξεις στα ολλανδικά και τα σερβικά, καθώς και συνταγές από το Βέλγιο – όλα αυτά λύνοντας γρίφους και ξεκλειδώνοντας νέα επίπεδα. Η μάθηση μετατρέπεται σε περιπέτεια. Και σε αυτή την περιπέτεια κάθε πολιτισμός αναδεικνύεται και κάθε γλώσσα αποτελεί ένα «κλειδί».

Έτσι λειτουργεί η περιέργεια. Δεν κάνεις τα παιδιά να ενδιαφερθούν δίνοντας διαλέξεις∙ τους δίνεις κάτι που αξίζει να εξερευνήσουν.

Η Παγκόσμια Διάσταση

Η περιέργεια για τον κόσμο πέρα από τη δική μας γειτονιά δεν προκύπτει αυτόματα∙ πρέπει να καλλιεργηθεί.

Η UNESCO το αποκαλεί «εκπαίδευση για την παγκόσμια πολιτειότητα». Η ιδέα είναι απλή: είμαστε συνδεδεμένοι/συνδεδεμένες με ανθρώπους σε όλο τον πλανήτη με τρόπους που οι προηγούμενες γενιές δεν μπορούσαν ούτε να φανταστούν. Η κατανόηση αυτών των δεσμών – και το ενδιαφέρον για αυτούς – αποτελεί πλέον μία βασική δεξιότητα ζωής.

Το Globetrotters  ενσωματώνει αυτή την προσέγγιση εξαρχής. Στόχοι του είναι η καλλιέργεια του διαπολιτισμικού διαλόγου, η προώθηση της πολυγλωσσίας και η ενίσχυση της πολιτισμικής ευαισθητοποίησης μεταξύ των νεαρών μαθητών και μαθητριών. Δεν πρόκειται για την προσθήκη ενός ακόμη μαθήματος στο ωρολόγιο πρόγραμμα αλλά για τον τρόπο διδασκαλίας.

Και εκτείνεται πέρα από τα όρια της σχολικής αίθουσας. Το Globetrotters εμπλέκει σκόπιμα τους γονείς, αναγνωρίζοντας ότι η μάθηση δε σταματά στην πόρτα του σχολείου. Η περιέργεια δεν αφορά μόνο το σχολείο∙ αφορά την ίδια τη ζωή.

Πώς Εφαρμόζεται Αυτό στην Πράξη

Οι εκπαιδευτικοί δε χρειάζεται να αλλάξουν τα πάντα ριζικά∙ αρκούν μικρές αλλαγές.

Το Globetrotters αξιοποιεί τις λεγόμενες «Ενότητες Ανακάλυψης Γλώσσας και Πολιτισμού» (Language and Culture Discovery Modules) – δραστηριότητες κατάλληλες για παιδιά ηλικίας 6 έως 9 ετών, σχεδιασμένες με τρόπο ώστε να είναι ελκυστικές, συμπεριληπτικές και παιγνιώδεις. Το εκπαιδευτικό υλικό δημιουργείται σε συνεργασία με εκπαιδευτικούς, γλωσσολόγους, ειδικούς στον ψηφιακό τομέα και πολιτιστικούς φορείς από όλη την Ευρώπη.

Το πρόγραμμα θέτει, επίσης, τη συμπερίληψη στον πυρήνα του. Είτε ένα παιδί είναι νευροδιαφορετικό είτε μιλάει διαφορετική γλώσσα στο σπίτι είτε μαθαίνει με μη παραδοσιακούς τρόπους, τα εργαλεία έχουν σχεδιαστεί ώστε να είναι προσβάσιμα και προσαρμόσιμα. Οι εταίροι του προγράμματος συναντώνται τακτικά για να συζητήσουν παιδαγωγικές αρχές, να μοιραστούν δημιουργικές ιδέες και να βελτιώσουν το υλικό με βάση ό,τι αποδεικνύεται αποτελεσματικό κατά την εφαρμογή του μέσα στην τάξη.

Το Συμπέρασμα

Η διαπαιδαγώγηση πολιτών με περιέργεια δεν αφορά την προσθήκη ενός ακόμη σχολικού μαθήματος. Αφορά τον τρόπο με τον οποίο διδάσκουμε και το παράδειγμα που εμείς οι ίδιοι/οι ίδιες δίνουμε.

Το Globetrotters το διατυπώνει πολύ εύστοχα: τα παιδιά αξίζουν μία εκπαίδευση που να αντικατοπτρίζει τον απέραντο, αλληλένδετο κόσμο μέσα στον οποίο μεγαλώνουν∙ όχι μία εκπαίδευση που τα προετοιμάζει για εξετάσεις, αλλά μία εκπαίδευση που τα προετοιμάζει για την αρμονική συνύπαρξη.  

Ο κόσμος που κληρονομούν απαιτεί περιέργεια. Το ελάχιστο που μπορούμε να κάνουμε είναι να μην την καταπνίξουμε!