Image created with help of AI

Τι συμβαίνει στον εγκέφαλο ενός παιδιού όταν μαθαίνει πολλές γλώσσες

Η εκμάθηση πολλών γλωσσών κατά την πρώιμη παιδική ηλικία προσφέρει πολύ περισσότερα από την ικανότητα επικοινωνίας σε διαφορετικές γλώσσες. Η έρευνα στον τομέα της νευροεπιστήμης δείχνει ότι η πολυγλωσσία επηρεάζει όχι μόνο τον τρόπο με τον οποίο μιλούν τα παιδιά, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο σκέφτονται, απομνημονεύουν και επιλύουν προβλήματα.

Όταν ένα παιδί μαθαίνει περισσότερες από μία γλώσσες, ενεργοποιούνται τα εγκεφαλικά δίκτυα που σχετίζονται με την προσοχή, τη μνήμη και τον έλεγχο της συμπεριφοράς. Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι τα παιδιά μπορούν να εστιάζουν την προσοχή τους πιο εύκολα, να εναλλάσσονται μεταξύ διαφορετικών δραστηριοτήτων πιο γρήγορα και να διαχειρίζονται πιο αποτελεσματικά καταστάσεις στις οποίες χρειάζεται να επιλέξουν μεταξύ ανταγωνιστικών πληροφοριών (Bialystok, 2011). Καθώς τα παιδιά μαθαίνουν και χρησιμοποιούν περισσότερες από μία γλώσσες, ενισχύουν τα εγκεφαλικά δίκτυα που εμπλέκονται στη λήψη αποφάσεων, στον έλεγχο της προσοχής και στη γνωστική ευελιξία (Abutalebi & Green, 2007). Οι αλλαγές αυτές αναπτύσσονται σταδιακά μέσα από τις καθημερινές γλωσσικές εμπειρίες, ιδιαίτερα κατά την πρώιμη παιδική ηλικία, όταν ο εγκέφαλος είναι ιδιαίτερα δεκτικός στη μάθηση.

Μία από τις βασικές έννοιες είναι η νευροπλαστικότητα – η ικανότητα του εγκεφάλου να μεταβάλλεται και να προσαρμόζεται μέσω της μάθησης. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου τα παιδιά είναι ιδιαίτερα ευαίσθητα σε νέους ήχους και γλωσσικές δομές, ιδίως όταν η γλώσσα βιώνεται μέσα από το παιχνίδι, την επικοινωνία και τις καθημερινές καταστάσεις (Kuhl, 2010).

Το πρόγραμμα Globetrotters αντανακλά αυτές τις αρχές, εισάγοντας τις γλώσσες μέσα από δραστηριότητες που έχουν νόημα και είναι ευχάριστες για τα παιδιά, όπως παιχνίδια, διάλογοι, παιχνίδια ρόλων και ασκήσεις επίλυσης προβλημάτων. Αντί να απομνημονεύουν γραμματικούς κανόνες, τα παιδιά χρησιμοποιούν τις γλώσσες σε πραγματικά και ουσιαστικά πλαίσια επικοινωνίας. Με αυτόν τον τρόπο, οι γλώσσες συνδέονται πιο αποτελεσματικά στον εγκέφαλο και απομνημονεύονται ευκολότερα. Επιπλέον, μέσω των ενοτήτων του προγράμματος τα παιδιά ηλικίας 6 έως 10 ετών εκτίθενται συστηματικά σε αυθεντική προφορά επτά διαφορετικών γλωσσών. Η ακρόαση και η επανάληψη αυθεντικού προφορικού λόγου σε διαφορετικές γλώσσες ενισχύει τη φωνολογική επίγνωση των παιδιών, βοηθώντας τα να αναγνωρίζουν και να διακρίνουν αποτελεσματικότερα άγνωστους ήχους. Με την πάροδο του χρόνου, αυτό συμβάλλει σε πιο καθαρή προφορά και τα βοηθά να αποκτούν μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση και ευελιξία κατά την εκμάθηση ξένων γλωσσών.

Πέρα από την ίδια την εκμάθηση γλωσσών, η εμπειρία της πολυγλωσσίας έχει συνδεθεί με ισχυρότερες δεξιότητες επίλυσης προβλημάτων, μεγαλύτερη γνωστική ευελιξία και αυξημένη αντοχή στη νοητική κόπωση (Costa et al., 2009). Μια συνηθισμένη παρανόηση είναι ότι η εκμάθηση πολλών γλωσσών προκαλεί σύγχυση στα παιδιά. Τα ερευνητικά δεδομένα δείχνουν το αντίθετο: οι νεαροί μαθητές/οι νεαρές μαθήτριες είναι σε θέση να διαχωρίζουν τις γλώσσες και να εναλλάσσονται μεταξύ τους ανάλογα με την περίσταση, γεγονός που αποτελεί ένδειξη υγιούς γνωστικής ανάπτυξης και όχι σύγχυσης.

Για τον λόγο αυτό, οι πολυγλωσσικές δραστηριότητες σε έργα όπως το Globetrotters υποστηρίζουν πολύ περισσότερα από την απλή γλωσσική ανάπτυξη. Οι οδηγοί του προγράμματος για εκπαιδευτικούς και γονείς ενθαρρύνουν τους ενήλικες να εξερευνούν νέες γλώσσες μαζί με τα παιδιά μέσα από παιγνιώδεις και ουσιαστικές δραστηριότητες, δημιουργώντας ένα υποστηρικτικό περιβάλλον που ενισχύει τόσο τη γλωσσική εκμάθηση όσο και τη γνωστική ανάπτυξη.

Αναφορές